Jak czyścić narzędzia medyczne: Poradnik krok po kroku

Ważne: Artykuł ten zawiera ogólne wskazówki edukacyjne dotyczące wielokrotnego użytku instrumentów medycznych i chirurgicznych. Nie zastępuje on instrukcji użycia (IFU) dostarczonej przez producenta instrumentów, zaleceń producenta środków chemicznych do czyszczenia ani zatwierdzonych procedur przetwarzania stosowanych w placówce opieki zdrowotnej.

Na tej stronie

• Dlaczego instrumenty muszą być czyszczone przed sterylizacją
• Ogólny przegląd 8-etapowego procesu
• Pielęgnacja w miejscu użycia i bezpieczny transport
• Środki ochrony indywidualnej i obszar dekontaminacji
• Czyszczenie ręczne
• Czyszczenie ultradźwiękowe
• Czyszczenie mechaniczne i zautomatyzowane
• Zawiasy, zębatki, ząbkowanie i światłowody
• Roztwory i środki chemiczne do czyszczenia
• Płukanie i suszenie
• Inspekcja i weryfikacja czystości
• Czyszczenie vs dezynfekcja vs sterylizacja
• Instrumenty vs sprzęt medyczny
• Częste błędy
• Często zadawane pytania

Czyszczenie instrumentów medycznych jest pierwszym etapem ich przetwarzania i od niego zależy każdy kolejny etap. Jeśli na instrumencie pozostaną zanieczyszczenia, nie można mieć pewności, że dezynfekcja i sterylizacja będą skuteczne.

Niniejszy przewodnik krok po kroku wyjaśnia, jak czyścić wielokrotnego użytku instrumenty medyczne i instrumenty chirurgiczne: pielęgnacja w miejscu użycia, transport, czyszczenie ręczne i mechaniczne, płukanie, suszenie oraz inspekcja przed kolejnym zatwierdzonym etapem. Dotyczy on wielokrotnego użytku ręcznych instrumentów wykonanych ze stali nierdzewnej klasy chirurgicznej i podobnych materiałów. Zawsze należy stosować się do instrukcji użycia dostarczonej z konkretnym instrumentem oraz zatwierdzonych procedur stosowanych w placówce.

Jeśli placówka decyduje, jakie produkty powinny być włączane do tego procesu przetwarzania, należy porównać instrumenty chirurgiczne wielokrotnego użytku z rozwiązaniami jednorazowymi i jednorazowego użycia, zanim ostatecznie ustalono podejście do zakupów.

Dlaczego instrumenty medyczne muszą być czyszczone przed sterylizacją

Instrumenty medyczne muszą być czyszczone przed dezynfekcją lub sterylizacją, ponieważ pozostałości organiczne i nieorganiczne na powierzchni utrudniają skuteczność tych procesów.

Usuwany materiał to zanieczyszczenia krew, tkanki, odłamki kości i inne pozostałości organiczne lub nieorganiczne. Zanieczyszczenia fizycznie osłaniają populację drobnoustrojów na instrumencie, znaną jako jego obciążenie biologiczne, przed środkiem sterylizującym. Instrument, który wygląda na czysty, ale nie został prawidłowo wyczyszczony, może przejść pełny cykl sterylizacji i mimo to pozostać niebezpieczny.

Czas ma znaczenie. Wytyczne CDC wskazują, że zanieczyszczenia, które wyschną lub przypalą się do instrumentu, stają się znacznie trudniejsze do usunięcia i powodują, że proces dezynfekcji lub sterylizacji jest mniej skuteczny lub nieskuteczny. Dlatego czyszczenie rozpoczyna się w sali zabiegowej, a nie w obszarze dekontaminacji.

Czyszczenie chroni również instrument. Krew i roztwór soli pozostawione na stali nierdzewnej powodują przebarwienia, wżera i korozję. Instrumenty czyszczone niezwłocznie i regularnie sprawdzane dłużej zachowują ostre krawędzie, prawidłowe ustawienie i działanie zębatki, co bezpośrednio wpływa na ich działanie podczas zabiegu

Jak czyścić instrumenty medyczne: ogólny przegląd 8 etapów

Czyszczenie instrumentów medycznych dla większości urządzeń wielokrotnego użytku przebiega w tej samej kolejności: pielęgnacja w miejscu użycia, bezpieczny transport, otwarcie lub rozłożenie, czyszczenie, płukanie, suszenie, inspekcja, a następnie przejście do wymaganej kolejnej procedury. Każdy etap zostanie szczegółowo wyjaśniony poniżej.

1. Pielęgnacja w miejscu użycia usuń grube zanieczyszczenia i utrzymuj instrument wilgotny, aby nic na nim nie wyschło.
2. Bezpieczny transport przenoś instrumenty do obszaru dekontaminacji w zamkniętym, szczelnym pojemniku.
3. Otwarcie lub rozłożenie odblokuj zębatki i rozłącz wszystkie części instrumentu, które według instrukcji użycia można rozłączyć.
4. Czyszczenie ręczne stosuj tarcie i płyn, używając metody dopuszczonej przez instrukcję użycia.
5. Czyszczenie mechaniczne, gdzie to odpowiednie  czyszczenie ultradźwiękowe lub zautomatyzowana myjka, jeśli urządzenie jest z tym kompatybilne.
6. Płukanie usuń wszystkie środki chemiczne do czyszczenia i poluznione zanieczyszczenia wodą o jakości określonej w procedurze.
7. Suszenie i inspekcja wysusz dokładnie, w tym światłowody i zawiasy, a następnie sprawdź czystość i funkcjonalność.
8. Przygotowanie do kolejnego etapu zapakuj do procesu zatwierdzonej dezynfekcji lub sterylizacji przeznaczonego dla tego urządzenia.

Pielęgnacja w miejscu użycia i bezpieczny transport

Pielęgnacja w miejscu użycia oznacza usuwanie zanieczyszczeń bezpośrednio po zabiegu, zanim wyschną, oraz bezpieczne przenoszenie instrumentów do obszaru dekontaminacji.

Grube zanieczyszczenia należy wytrzeć, światłowody można przepłukać, jeśli instrukcja użycia na to pozwala, a instrumenty należy utrzymywać wilgotne aż do dotarcia do obszaru dekontaminacji. Środek utrzymujący wilgoć przeznaczony do tego celu lub inna zatwierdzona przez placówkę metoda sprawiają, że zanieczyszczenia pozostają łatwe do usunięcia. Na tym etapie instrumenty należy otwierać i odblokowywać, zamiast pozostawiać je zamknięte z zanieczyszczeniami.

Przenoś instrumenty w zamkniętym, szczelnym i wyraźnie oznaczonym pojemniku. Przedmioty ostre należy zabezpieczyć, aby personel nie był narażony na urazy podczas obsługi tacy. Ciężkie instrumenty nie należy układać na delikatnych wzorach, ponieważ w ten sposób końcówki i mikroinstrumenty ulegają wygięciu podczas transportu. Specjalnie zaprojektowane tace i koszyki do sterylizacji ułatwiają to zadanie; zapoznaj się z naszą ofertą koszyków do sterylizacji.

Środki ochrony indywidualnej i obszar dekontaminacji

Czyszczenie powinno odbywać się w wyznaczonym obszarze dekontaminacji, a osoba je wykonująca musi mieć odpowiednią ochronę przed występującym narażeniem.

Obszar dekontaminacji w dziale sterylizacji, nazywanym również SPD lub CSSD, służy do odgradzania zanieczyszczonych instrumentów, aerozoli i rozprysków od czystych obszarów i opieki nad pacjentem. Pełne czyszczenie powinno odbywać się właśnie tam, a nie być dokonywane niechlujnie w miejscu opieki.

Obsługa zanieczyszczonych instrumentów wiąże się z potencjalnym narażeniem na krew, tkanki i środki chemiczne do czyszczenia. Środki ochrony indywidualnej do tej pracy obejmują zazwyczaj płaszcz lub fartuch odporny na płyny, wytrzymałe rękawice oraz ochronę oczu i twarzy przed rozpryskami. Postępuj zgodnie z planem kontroli narażenia stosowanym w placówce, aby spełnić konkretne wymagania.

To nie jest tylko uwaga na marginesie. Kilka praktyk opisanych później w tym przewodniku, takich jak czyszczenie poniżej poziomu wody, stosowanie detergentów o niskiej zdolności pienienia, aby dno zlewu pozostało widoczne, oraz zabezpieczanie przedmiotów ostrych, służy przede wszystkim ochronie osoby wykonującej czyszczenie.

Czyszczenie ręczne instrumentów chirurgicznych

Czyszczenie ręczne opiera się na dwóch mechanizmach: tarciu, czyli czyszczeniu szczotką lub szorowaniu zanieczyszczonej powierzchni, oraz płynach, czyli płynie pod ciśnieniem docierającym do kanałów, do których szczotka nie ma dostępu.

Wytyczne CDC wskazują je jako dwa niezbędne elementy czyszczenia ręcznego. Tarcie usuwa zanieczyszczenia z dostępnych powierzchni. Płyn pod ciśnieniem usuwa je z kanałów wewnętrznych po czyszczeniu szczotką oraz z każdego kanału, którego konstrukcja nie pozwala na przejście szczotki.

Rozpocznij od płukania chłodną wodą

Wstępne płukanie chłodną lub zimną wodą pomaga usunąć krew i pozostałości po wstępnej pielęgnacji w miejscu użycia bez sprzyjania koagulacji białek, która utrudnia usuwanie zanieczyszczeń. Gorąca woda na tym etapie może utrwalić białka krwi na powierzchni. Postępuj zgodnie z instrukcją użycia urządzenia i systemu czyszczącego, aby zachować wymaganą temperaturę wody – jest to jeden z parametrów, który faktycznie różni się w zależności od procedury.

Placówki z zlewem trójdzielnym wykorzystują pierwszą komorę do wstępnego płukania chłodną wodą, drugą do moczenia i czyszczenia szczotką w roztworze czyszczącym, a trzecią do końcowego płukania po zabiegach.

Czyszczenie szczotką

W przypadku instrumentów nadających się do moczenia czyszcz szczotką poniżej poziomu wody. Czyszczenie na powierzchni powoduje powstawanie aerozoli i rozpryskiwanie zanieczyszczonych kropli w obszarze pracy, co stanowi zarówno zagrożenie dla bezpieczeństwa, jak i ryzyko zakażenia. Jeśli instrukcja użycia nie zezwala na moczenie, zastosuj zamiast tego wskazaną przez nią metodę czyszczenia bez moczenia.

Używaj szczotki o rozmiarze dopasowanym do czyszczonego elementu oraz miękkiej szczotki do delikatnych końcówek i powłok. Otwieraj każdy instrument z zawiasem i czyszcz dokładnie złącze, ząbkowanie i zębatki, ponieważ to właśnie tam gromadzą się zanieczyszczenia. Nie używaj wełny stalowej ani szorstkich gąbek do stali nierdzewnej: uszkadzają one pasywną warstwę powierzchniową i zwiększają prawdopodobieństwo późniejszej korozji instrumentu.

Przygotuj roztwór czyszczący zgodnie z zalecanym przez producenta środka chemicznego stężeniem i temperaturą, a następnie wymieniaj go, gdy stanie się zanieczyszczony, zamiast czyścić nim całą tacę. Preferowane są detergenty o niskiej zdolności pienienia, aby można było widzieć dno zlewu i uniknąć zranienia ostrymi instrumentami.

Czyszczenie ultradźwiękowe instrumentów medycznych

Czyszczenie ultradźwiękowe wykorzystuje energię akustyczną do wytwarzania kawitacji w roztworze czyszczącym, usuwając zanieczyszczenia z powierzchni niedostępnych dla szczotki — jest to jednak czyszczenie precyzyjne, a nie zastąpienie pozostałych etapów procesu.

Wysokoczęstotliwe fale dźwiękowe rozchodzące się w roztworze tworzą mikroskopijne pęcherzyki, które implodują na powierzchniach instrumentów, rozrywając wiązania utrzymujące zanieczyszczenia. Dzięki temu czyszczenie ultradźwiękowe jest przydatne do czyszczenia złączy, zawiasów, ząbkowania i innych precyzyjnych elementów. Grube zanieczyszczenia nadal należy usuwać najpierw, a po czyszczeniu ultradźwiękowym instrumenty nadal wymagają płukania, suszenia i inspekcji.

Nie każdy instrument ani materiał jest odpowiedni. Niektóre powłoki, niektóre zespoły wykonane z różnych metali oraz wiele urządzeń zasilanych lub elektronicznych nie powinny być przetwarzane w ten sposób. Przed załadowaniem potwierdź odpowiedniość w instrukcji użycia instrumentu, a także stosuj się do instrukcji użycia własnej jednostki ultradźwiękowej w zakresie rodzaju roztworu, poziomu napełnienia, odgazowania i czasu cyklu. Nie przyjmuj częstotliwości, temperatury ani czasu cyklu z ogólnego artykułu — pochodzą one z instrukcji urządzenia.

Warto znać dwa zagrożenia. CDC wskazuje, że używane roztwory do czyszczenia ultradźwiękowego mogą przenosić zanieczyszczenia bakteryjne, ponieważ takie roztwory zazwyczaj nie mają deklaracji o działaniu antybakteryjnym, a płyn czyszczący może pozostawiać na instrumentach endotoksyny, które wiążą się z poważnymi reakcjami zapalnymi. Oba te argumenty przemawiają za wymianą roztworu zgodnie z zaleceniami i dokładnym płukaniem po czyszczeniu.

Czyszczenie mechaniczne i zautomatyzowane

Zautomatyzowane urządzenia do czyszczenia zapewniają bardziej powtarzalne i powtarzalne wyniki niż ręczne szorowanie, dlatego większość działów sterylizacji wykorzystuje je do czyszczenia większości instrumentów.

Najpopularniejsze kategorie to odrębne urządzenia, a nie terminy używane zamiennie:

• Czyściki ultradźwiękowe precyzyjne czyszczenie kawitacyjne, opisane powyżej.
• Myjki-dekontaminatory i myjki-dezynfekcyjne przepuszczają wodę i detergent przez ramiona natryskowe, zazwyczaj z fazą termicznego płukania zapewniającą określony poziom dezynfekcji.
• Myjki-sterylizatory zmodyfikowane sterylizatory parowe, które czyszczą, a następnie przeprowadzają krótki cykl parowy.

Skuteczność czyszczenia w myjce-dezynfektorze zależy od czterech parametrów cyklu: czasu, temperatury, środków chemicznych i uderzenia uderzenie to siła mechaniczna ramion natryskowych. Maszyna o niskiej sile uderzenia może wymagać bardziej agresywnego środka chemicznego, aby zrekompensować ten brak; maszyna o wysokiej sile uderzenia wykorzystuje ciśnienie wody do usuwania zanieczyszczeń. Prawidłowe ustawienia wynikają z zatwierdzonego cyklu, instrukcji użycia myjki oraz instrukcji użycia urządzeń poddawanych przetwarzaniu.

Sposób załadowania ma równie duże znaczenie co cykl. Wytyczne CDC są konkretne: instrumenty z zawiasem należy otwierać w pełni, aby roztwór detergentu docierał do wszystkich powierzchni, instrumentów nie należy układać jeden na drugim, a urządzenia należy rozłączać w maksymalnym zakresie dopuszczonym przez instrukcję użycia. Przepełniona taca jest jedną z najczęstszych przyczyn niepowodzenia czyszczenia, które nie zostaje wykryte aż do inspekcji.

Czyszczenie zawiasów, zębatek, ząbkowania i światłowodów

Zawiasy, zębatki, ząbkowanie i światłowody to miejsca, w których czyszczenie najczęściej kończy się niepowodzeniem, ponieważ zanieczyszczenia gromadzą się tam, gdzie trudno je zobaczyć i dotrzeć. Każdy z tych elementów wymaga świadomej uwagi, a nie ogólnego przetarcia.

Złącza skrzynkowe i zawiasy. Otwórz instrument w pełni, czyść łączenie z obu stron i poruszaj instrumentem, otwierając i zamykając go podczas zanurzenia, aby przepłukać łączenie.

Zębatki i ząbkowanie. Czyść szczotką wzdłuż rowków, a nie w poprzek nich, aby włosie docierało do dna każdego rowka.

Światłowody i instrumenty z kanałami. Tutaj tarcie i płyn pod ciśnieniem muszą współpracować. Użyj szczotki o odpowiedniej średnicy i pełnej długości roboczej i przełóż ją przez cały kanał — zbyt mała szczotka będzie przemieszczać się wzdłuż kanału, nigdy nie dotykając jego ścianek. Następnie przepłucz kanał, aby usunąć to, co szczotka poluzowała. Jeśli kanał jest zbyt wąski lub zbyt kręty dla jakiejkolwiek szczotki, jedynym dostępnym mechanizmem jest płukanie pod ciśnieniem, a instrukcja użycia powinna określać tę metodę.

Końcówki i szczęki. Czyść delikatne końcówki ostrożnie i pojedynczo. Szczęki zębate, pilniki i pilniki do metalu gromadzą zanieczyszczenia między zębami i wymagają szczotki zamiast szmatki.

Roztwory i środki chemiczne do czyszczenia instrumentów medycznych

Nie istnieje jeden roztwór czyszczący odpowiedni dla każdego instrumentu medycznego wielokrotnego użytku — właściwy wybór zależy od rodzaju zanieczyszczeń, materiału instrumentu i tego, na co pozwala instrukcja użycia.

Najpowszechniej stosowane są detergenty o neutralnym lub bliskim neutralnemu pH, ponieważ zapewniają najlepszą kompatybilność z materiałami, jednocześnie skutecznie usuwając zanieczyszczenia. Często dodaje się enzymy, aby ułatwić usuwanie materiału organicznego. Różne klasy enzymów pełnią różne funkcje: proteazy rozkładają białka, takie jak krew i ropa, lipazy działają na tłuszcze, a amylazy na skrobię.

Jeden aspekt jest często błędnie rozumiany: środki czyszczące enzymatyczne nie są środkami dezynfekującymi. Są to środki czyszczące, a enzymy białkowe mogą być w rzeczywistości dezaktywowane przez środki bakteriobójcze. Należy je również dokładnie płukać, ponieważ pozostałości detergentu enzymatycznego na instrumencie mogą spowodować reakcję tkankową u kolejnego pacjenta.

Środki na bazie alkalicznej skutecznie rozpuszczają pozostałości białek i tłuszczu i są stosowane do przetwarzania urządzeń medycznych, ale w zależności od materiału wiążą się z większym ryzykiem korozji. Dowody na to, który środek chemiczny czyści najlepiej, są naprawdę mieszane: niektóre badania wykazały, że środki czyszczące enzymatyczne są skuteczniejsze niż detergenty o neutralnym pH, podczas gdy nowsze prace nie wykazały istotnej różnicy między środkami enzymatycznymi a alkalicznymi. W praktyce kompatybilność i prawidłowe użycie są ważniejsze niż kategoria.

Trzy czynniki decydują o tym, czy środek chemiczny jest odpowiedni

• Kompatybilność urządzenia i materiału. Instrukcja użycia instrumentu określa, jakie środki chemiczne można stosować. Aluminium, tytan, powierzchnie powlekane i instrumenty galwaniczne mają bardziej restrykcyjne wymagania niż zwykła stal nierdzewna.
• Stężenie i warunki kontaktu. Stosuj się do stężenia, temperatury i czasu kontaktu określonych przez producenta środka chemicznego. Silniejszy nie zawsze jest lepszy, a zbyt słabo rozcieńczony roztwór może uszkodzić instrumenty.
• Jakość wody. Twardość i zawartość minerałów wpływają na skuteczność czyszczenia oraz na powstawanie plam lub przebarwień widocznych później. Wiele placówek wykorzystuje wodę uzdatnioną do końcowego płukania.

Czego nie stosować do instrumentów chirurgicznych

Domowe i ogólnego przeznaczenia produkty do czyszczenia są częstym źródłem uszkodzeń, a kilka z nich warto wymienić z osobnego:

• Wybielacze i produkty zawierające chlor. Chlorek atakuje stal nierdzewną, powodując wżera i korozję, których nie da się cofnąć. Wybielacz jest środkiem dezynfekującym, a nie środkiem do czyszczenia instrumentów, i nie usuwa zanieczyszczeń.
• Wodór nadtlenowy jako ogólny zamiennik. Niektóre preparaty na bazie nadtlenu są przeznaczone do przetwarzania urządzeń, ale domowa butelka nadtlenu nie jest jednym z nich i nie jest środkiem czyszczącym do instrumentów.
• Ocet, środki usuwające kamień i silne kwasy. Produkty kwasowe nieprzeznaczone do instrumentów atakują pasywną warstwę powierzchniową chroniącą stal nierdzewną.
• Płyn do naczyń i ogólne detergenty. Nie są one opracowane ani zatwierdzone do przetwarzania urządzeń medycznych; mogą pozostawiać pozostałości i nie są zaprojektowane do płukania do wymaganej czystości.
• Środki ścierne, proszki szorujące i wełna stalowa. Drapują powierzchnię i zwiększają prawdopodobieństwo przyszłej korozji.
• Roztwór soli pozostawiony w kontakcie z instrumentami. Częsta i łatwa do uniknięcia przyczyna wżerania.

Nigdy nie mieszaj środków chemicznych do czyszczenia lub dezynfekcji, chyba że producent wyraźnie zaleca takie połączenie. Niektóre mieszanki wytwarzają niebezpieczne gazy; inne po prostu wzajemnie się dezaktywują.

Jeden ważny uwaga dotycząca bezpieczeństwa dla osób wykonujących tę pracę: enzymy zawarte w detergentach mogą powodować astmę lub inne reakcje alergiczne u użytkowników. Jest to kolejny powód stosowania odpowiednich środków ochrony indywidualnej i zapewnienia odpowiedniej wentylacji w obszarze dekontaminacji.

Płukanie i suszenie instrumentów medycznych

Płukanie usuwa środki chemiczne do czyszczenia i poluznione zanieczyszczenia; suszenie zapobiega plamom wodnym, przebarwieniom i korozji. Oba etapy następują po czyszczeniu, a przed pakowaniem, a nie po sterylizacji zapakowanego instrumentu.

Płucz dokładnie, aby nie pozostały żadne pozostałości w zawiasach, ząbkowaniu ani światłowodach. Jeśli procedura określa użycie wody uzdatnionej do końcowego płukania, zastosuj ją. Zwykła woda z kranu może pozostawiać osady mineralne, które wyglądają jak przebarwienia i są często mylone z rdzą. Jakość wody do końcowego płukania jest zazwyczaj kontrolowana pod kątem twardości, zawartości chlorków i drobnoustrojów, z różnych powodów.

Wysusz instrumenty całkowicie, w tym światłowody, które zazwyczaj wymagają wymuszonego lub filtrowanego powietrza, a nie pozostawienia na tacy. Wilgoć pozostająca w złączu skrzynkowym lub kanule powoduje korozję i może zakłócać sterylizację. Instrumenty powinny być suche podczas inspekcji, ponieważ woda ukrywa dokładnie ten rodzaj pozostałości, którego szukasz.

Kontrola instrumentów po czyszczeniu

Każdy instrument należy sprawdzić po czyszczeniu i osuszeniu oraz przed kolejnym etapem, zwracając uwagę na dwie odrębne kwestie: czy jest naprawdę czysty i czy nadal działa prawidłowo.

Kontroluj w dobrym oświetleniu, a w przypadku drobnych końcówek, ząbkowanych powierzchni i mikroinstrumentów używaj lupy. Zaglądaj do złącz box lock, zębów zapadkowych, ząbkowanych powierzchni i otworów światła, a nie tylko na zewnętrzną powierzchnię.

Smaruj instrumenty zawiasowe zgodnie z instrukcją IFU, używając środka smarującego przeznaczonego do instrumentów chirurgicznych i kompatybilnego z Twoim procesem sterylizacji.

Weryfikacja czystości poza kontrolą wzrokową

Niektóre placówki stosują bardziej zaawansowane metody niż kontrola wzrokowa. Wskaźniki procesu czyszczenia zmieniają wygląd po osiągnięciu parametrów cyklu myjącego, a metody badania pozostałości zanieczyszczeń, takie jak bioluminescencja ATP lub wykrywanie białek, dają mierzalny wynik pozytywny lub negatywny, zamiast opierać się na subiektywnej ocenie.

Metody te są przydatne do potwierdzania, że proces jest konsekwentnie wykonywany prawidłowo w czasie. Warto jednak pamiętać, że CDC stwierdza, iż nie istnieje żaden test w czasie rzeczywistym, który mógłby potwierdzić czystość w warunkach klinicznych, a każdy instrument powinien być co najmniej indywidualnie sprawdzony i widocznie czysty. Narzędzia weryfikacyjne uzupełniają tę podstawową kontrolę; nie zastępują jej.

Czyszczenie vs Dezynfekcja vs Sterylizacja

Czyszczenie fizycznie usuwa zanieczyszczenia, dezynfekcja redukuje drobnoustroje do określonego poziomu, a sterylizacja to zweryfikowany proces mający na celu eliminację wszystkich żywych drobnoustrojów. Czyszczenie zawsze wykonuje się jako pierwsze.

Jaki proces jest wymagany dla danego urządzenia: klasyfikacja Spauldinga

Wymagany poziom przetwarzania zależy od sposobu użycia urządzenia. Klasyfikacja Spauldinga dzieli urządzenia na trzy kategorie według ryzyka zakażenia:

• Krytyczne — wchodzą w sterylne tkanki lub układ krwionośny. Wymagają sterylizacji. Większość instrumentów chirurgicznych należy do tej kategorii.
• Półkrytyczne — mają kontakt z błonami śluzowymi lub niecałkowicie zamkniętą skórą. Wymagają co najmniej dezynfekcji wysokiego poziomu.
• Niekrytyczne — mają kontakt wyłącznie z nieuszkodzoną skórą. Wymagają dezynfekcji niskiego poziomu.

Ponieważ instrumenty chirurgiczne niemal zawsze są przedmiotami krytycznymi, standardową procedurą jest dokładne czyszczenie, a następnie zweryfikowany proces sterylizacji. 

Warto jasno podkreślić dwie kwestie. Czysty instrument nie jest instrumentem sterylnym. Ponadto w przypadku zapakowanych instrumentów chirurgicznych sterylizowanych parą nie należy ich płukać po sterylizacji — mogłoby to naruszyć stan sterylności, który właśnie osiągnął proces. Niektóre systemy sterylizacji chemicznej w fazie ciekłej stanowią wyjątek i obejmują zweryfikowany etap płukania jako część cyklu; należy stosować się do instrukcji danego systemu. Parametry sterylizacji wynikają z instrukcji IFU instrumentu, instrukcji IFU sterylizatora oraz zweryfikowanych cykli Twojej placówki, dlatego w tym przewodniku nie podano żadnej temperatury ani czasu cyklu.

Czyszczenie instrumentów medycznych vs czyszczenie sprzętu medycznego

Ten przewodnik dotyczy wielokrotnego użytku ręcznego instrumentów medycznych i chirurgicznych. Większy sprzęt medyczny zasilany lub elektroniczny podlega innym procedurom oraz instrukcjom jego producenta.

Różnica praktyczna polega na zanurzeniu. Instrumenty ręczne zazwyczaj można zanurzać, a następnie czyścić, płukać, osuszać, kontrolować i dalej przetwarzać. Sprzęt zasilany, urządzenia elektryczne oraz urządzenia z komponentami elektronicznymi, optyką, uszczelkami lub częściami nieprzeznaczonymi do zanurzania często w ogóle nie mogą być zanurzane i są czyszczone poprzez wycieranie kompatybilnym produktem.

W przypadku urządzenia łączącego oba te elementy — na przykład zasilanej rękojeści z odłączanymi instrumentami — każda część podlega własnym instrukcjom. Nie stosuj metody przeznaczonej do instrumentów ręcznych analogicznie do sprzętu, który nigdy nie był do tego przeznaczony.

Częste błędy przy czyszczeniu instrumentów

Większość niepowodzeń związanych z czyszczeniem wynika z niewielkiej liczby powtarzanych błędów, a niemal wszystkie z nich zdarzają się, zanim instrument trafi do sterylizatora.

• Pozwalanie na wyschnięcie zanieczyszczeń. Wyschnięte zanieczyszczenia są znacznie trudniejsze do usunięcia i psują cały dalszy proces. Zaczyna się to już w miejscu użycia, a nie w strefie dekontaminacji.
• Używanie gorącej wody do pierwszego płukania. Ciepło powoduje koagulację białek krwi na powierzchni, co w praktyce utrwala zanieczyszczenia, które należy usunąć. Zacznij od chłodnej wody.
• Używanie niewłaściwych środków chemicznych. Produkty gospodarstwa domowego, niekompatybilne środki chemiczne i niewłaściwe rozcieńczanie powodują przebarwienia, wżery i korozję, których nie da się cofnąć.
• Czyszczenie instrumentów w zamkniętej pozycji. Instrument zawiasowy czyszczony w zablokowanej pozycji pozostawia zanieczyszczenia dokładnie w miejscu najtrudniejszym do sprawdzenia.
• Używanie szczoteczki do światła o niewłaściwej średnicy. Zbyt mała szczoteczka przechodzi przez kanał, nie dotykając jego ścianek, i niczego nie czyści.
• Zakładanie, że instrument nadaje się do czyszczenia ultradźwiękowego. Niektóre materiały, powłoki i zespoły nie powinny być nigdy poddawane czyszczeniu ultradźwiękowemu.
• Przeładowywanie tacek i układanie instrumentów jeden na drugim. Roztwór i strumień nie mogą dotrzeć do powierzchni zakrytych przez inne instrumenty.
• Ponowne używanie zanieczyszczonego roztworu czyszczącego. W miarę gromadzenia się w roztworze materiału organicznego jego moc czyszcząca spada, a on sam może powodować ponowne osadzanie się zanieczyszczeń.
• Pośpiech przy płukaniu i osuszaniu. Pozostałości środków chemicznych i uwięziona wilgoć powodują przebarwienia i korozję, a mokre instrumenty nie mogą być prawidłowo kontrolowane.
• Pomijanie kontroli. Bez niej brudny lub uszkodzony instrument trafia do zestawu i zostaje zauważony dopiero podczas zabiegu.

Często zadawane pytania

Jaki roztwór czyszczący jest najlepszy do instrumentów medycznych?

Nie ma jednego najlepszego roztworu. Najpowszechniej stosowane są detergenty o neutralnym lub bliskim neutralnemu pH, przeznaczone do przetwarzania instrumentów, ponieważ łączą dobre usuwanie zanieczyszczeń z wysoką kompatybilnością z materiałami, a preparaty enzymatyczne pomagają usuwać zanieczyszczenia organiczne. Odpowiedni wybór zależy od materiału instrumentu, rodzaju zanieczyszczeń i tego, na co pozwala instrukcja IFU instrumentu. Produkty gospodarstwa domowego nie nadają się.

Jakiego środka chemicznego używa się do czyszczenia instrumentów chirurgicznych?

Detergentów i enzymatycznych środków czyszczących przeznaczonych specjalnie do przetwarzania wyrobów medycznych. Preparaty enzymatyczne zawierają zazwyczaj proteazy do usuwania krwi i tkanek, a mogą również zawierać lipazy do tłuszczów i amylazy do skrobi. Stosuje się również środki na bazie alkalicznej, ale wiążą się one z większym ryzykiem korozji. Stężenie, temperatura i czas kontaktu wynikają z instrukcji producenta środka chemicznego oraz Twojej zweryfikowanej procedury.

Jak czyścić instrumenty chirurgiczne przed sterylizacją?

Zapobiegaj wysychaniu zanieczyszczeń w miejscu użycia, transportuj instrumenty do strefy dekontaminacji w zamkniętym pojemniku, otwórz lub rozbierz je zgodnie z instrukcją IFU, przepłucz w chłodnej wodzie, wyczyść za pomocą dozwolonej metody ręcznej lub mechanicznej, spłucz wszystkie pozostałości środków chemicznych i zanieczyszczenia, całkowicie osusz i sprawdź przed pakowaniem. Dokładne parametry wynikają z instrukcji IFU i procedury placówki.

Czy można czyścić instrumenty chirurgiczne wybielaczem, nadtlenkiem wodoru lub octem?

Nie. Wybielacz i inne produkty zawierające chlor powodują wżery i korozję stali nierdzewnej. Ocet i inne produkty kwasowe niszczą pasywną warstwę powierzchniową chroniącą metal. Nadtlenek wodoru przeznaczony do użytku domowego nie jest środkiem czyszczącym do instrumentów, chociaż niektóre preparaty na bazie nadtlenku są przeznaczone do przetwarzania wyrobów medycznych. Żaden z nich nie usuwa zanieczyszczeń tak, jak specjalistyczny detergent do instrumentów, a uszkodzenia spowodowane przez nie są trwałe.

Czy instrumenty medyczne można czyścić w myjce ultradźwiękowej?

Wiele z nich można, zwłaszcza urządzenia z drobnymi ząbkowanymi powierzchniami, złączami box lock lub trudno dostępnymi elementami. Nie wszystkie urządzenia i materiały są jednak kompatybilne — niektóre powłoki, zespoły z metali o różnych właściwościach oraz większość urządzeń zasilanych lub elektronicznych nie powinny być przetwarzane w ten sposób. Potwierdź kompatybilność w instrukcji IFU instrumentu i stosuj się do instrukcji urządzenia ultradźwiękowego w zakresie roztworu, załadunku i czasu cyklu.

Jaka jest prawidłowa procedura czyszczenia sprzętu medycznego?

Większy sprzęt medyczny zasilany i elektroniczny zazwyczaj czyści się poprzez wycieranie kompatybilnym produktem, a nie poprzez zanurzanie, i stosuje się do instrukcji jego producenta. Proces oparty na zanurzaniu opisany w tym przewodniku dotyczy wielokrotnego użytku ręcznego instrumentów, a nie monitorów, urządzeń zasilanych ani urządzeń z komponentami elektronicznymi.

Czy czyszczenie sterylizuje instrumenty medyczne?

Nie. Czyszczenie fizycznie usuwa zanieczyszczenia, co jest wymagane, aby sterylizacja mogła zadziałać, ale nie czyni instrumentu sterylnym. Sterylizacja to odrębny zweryfikowany proces wykonywany po czyszczeniu, osuszaniu, kontroli i pakowaniu.

Czy instrumenty chirurgiczne należy płukać po sterylizacji?

W przypadku zapakowanych instrumentów chirurgicznych sterylizowanych parą — nie. Płukanie należy do etapu czyszczenia, przed sterylizacją, a płukanie sterylnego opakowania naruszyłoby stan sterylności. Niektóre systemy sterylizacji chemicznej w fazie ciekłej stanowią wyjątek, ponieważ mają zweryfikowany etap płukania wbudowany w cykl — stosuj się do instrukcji danego systemu.

Instrumenty medyczne i akcesoria do przetwarzania

Instrumenty, które są prawidłowo czyszczone, kontrolowane i przechowywane, pozostają użyteczne przez lata. Odkryj pełną ofertę instrumentów medycznych Peak Surgicals lub zapoznaj się z instrumentami chirurgicznymi, koszykami sterylizacyjnymi i kasetami i tacami sterylizacyjnymi do porządkowania instrumentów podczas czyszczenia i przetwarzania.

Wizualny przewodnik po rodzinach instrumentów znajdziesz pod adresem nazwy, zdjęcia i zastosowanie instrumentów medycznych.